Hồng Hà – Dòng sông ký ức tuổi thơ

Загрузка...

Quê hương với cây đa bến nước sân đình, làn điệu chầu văn; cánh đồng lúa xanh mượt thì con gái – Mãi mãi trong tôi là kỷ niệm! Những món ẩm thực như cơm gạo tám xoan, phở Thành Nam, kẹo Sìu châu – Ai đi đâu xa mà không nhớ! Quê hương, vùng đất địa linh nhân kiệt – Nơi sinh ra Vương triều Trần: với hào khí Đông A, Thiên Trường xưa – Nam Định nay, tiếp lửa truyền thống cho chúng con đi suốt cuộc đời! Dòng sông quê hương – Hồng Hà, mãi mãi trong tôi – Ký ức tuổi thơ.

Ngày còn nhỏ, mỗi khi Tết đến xuân về, mẹ thường dẫn chúng tôi đi chợ sắm Tết, phiên chợ Cổ Lễ vào ngày 29 tháng Chạp. Mẹ mua sắm nhiều thứ cho ngày Tết, như lá gói bánh chưng từ miền ngược đưa về, hoa quả lập bàn thờ cúng Tổ tiên, mua cho chị em tôi đồ chơi xuân nữa. Quê tôi cách cửa bể khoảng 20 km, là vùng đất được thiên nhiên ưu đãi: mùa lụt, chỉ việc đóng cống trên, mở cống dưới là nước thoát ra; tháng chạp vào tuần trăng, nước triều ngoài biển dâng lên, nước sông Hồng ở thượng nguồn chảy về, vậy là chỉ cần mở cống Cổ Lễ, đóng cống dưới huyện lấy nước vào đồng, đổ ải, bừa và cấy lúa; khi nước về, dòng nước trong vắt ngập lên cả bãi sông làng; chị em tôi được mẹ giao mang lá ra bến cầu đá cửa làng để rửa mang về gói bánh chưng ngày Tết.

Mùa hè đến, dòng sông Hồng lại đưa phù sa về bồi đắp cho đồng bằng châu thổ. Chúng tôi là những đứa trẻ chăn trâu; ngày hai, ba lần cưỡi trên lưng trâu đằm mình dưới dòng nước phù sa mát lạnh; trèo lên cầu lao nhảy xuống làn nước đỏ ngầu.

Tháng bảy đến, mùa mưa bão lại về, nước sông Hồng lên cao, hết bãi non lại vào bãi già, có năm lên đến tận ngọn tre chắn sóng mấp mí mặt đê. Trống báo động hộ đê dóng lên liên hồi, cấp báo cấp 1, cấp 2 rồi lại cấp 3; tại các điếm canh đê treo 1 bồ, 2 bồ rồi lại 3 bồ. Câu chuyện về Sơn tinh Thủy tinh – Những người dân quê tôi, biết bao tấm lòng, ngày đêm đang ra sức chống chọi thiên tai, bảo vệ làng mạc, mùa màng thân yêu của mình.

Đám trẻ con chúng tôi háo hức nhất là mong đến mùa lễ hội. Tháng tám, tháng chín âm lịch chúng tôi thường được theo bà và mẹ đi trẩy hội Đền Trần, chùa Cổ Lễ, chùa Keo. Phần lễ là cầu nguyện cho mưa thuận gió hòa, an khang hạnh phúc. Phần hội, vui nhất là được xem đua bơi trải, các nam thanh nữ tú với các phách trải màu đỏ, vàng, xanh, tím đua giật giải trên sông Cổ Lễ, sông Ninh; về chiều tối, chúng tôi đợi chờ để xem hát chầu văn của Hội chèo làng Đặng, những làn điệu chèo ngọt ngào như thủa nào mẹ ru. Trẩy hội, hay đi chơi chợ Viềng là những hoạt động sinh hoạt lịch sử – văn hóa gắn với đời sống tâm linh của cư dân đồng bằng chốn Sơn Nam Hạ quê tôi. Đi xem hội, chúng tôi bao giờ chúng tôi cũng không thể quên leo lên cây tháp Cửu Phẩm – chùa Cổ Lễ phóng tầm mắt ngắm dòng sông Hồng uốn lượn, phố chợ sầm uất, làng quê và cánh đồng lúa chín vàng đang bước vào mùa gặt; nhìn xa sang bên kia hữu ngạn sông là tỉnh Thái Bình. Khi đi hội về, bà và mẹ còn mua thêm cho chúng tôi nhiều đồ chơi dân gian nữa.

Những năm tôi học chuyên toán tại trường huyện, bạn bè tôi thường ra tắm ở bãi sông. Có những khi trời se lạnh, gió đông bấc thổi về, nhưng chúng tôi cảm thấy thoải mái hơn tắm ở trong làng.

Trên dòng Hồng Hà thân thương, còn biết bao kỷ niệm, vọng xa xa là tiếng còi tàu cập bến, những mảng bè bồng bềnh, bềnh bồng nhẹ lướt, “ơ lắng nghe sóng nước, âm vang tình người”!

Sông Hồng xuôi về quê tôi trước khi chảy ra cửa Ba Lạt, sông được chia thêm 2 nhánh nữa: sông Đào đầu nguồn từ thành phố Nam Định, xuôi về nhập với sông Đáy ở Tam Tòa Lục Bộ chảy ra bể phía tây huyện Nghĩa Hưng đổ ra cửa Đáy; sông Ninh Cơ chảy từ mũi Mom Rô đầu làng Hành Thiện – Làng khoa bảng, đất mỹ nhân, rồi chảy qua huyện Trực Ninh, xuôi về giữa hai huyện Hải Hậu và Nghĩa Hưng đổ ra cửa biển Lạch Giang. Dòng sông quê thân thương uốn lượn qua những phố phường, làng mạc; những nương dâu bãi mía, bãi màu. Trên các con sông, cứ vài dăm năm lại được xây thêm những cây cầu mới thay cho những con đò ngang; đặc biệt là cây cầu Tân Đệ trên Quốc lộ 10, biểu tượng của công cuộc đổi mới, góp phần vào việc mở ra sự phát triển đồng bằng sông Hồng. Ơi giọng hát chèo bên bến sông quê, hòa quyện cùng với tiếng chuông vọng ngân vang mà xôn xao lòng người!

Có những dịp về thăm quê, khi tiếp viên hàng không thông báo còn 15 phút nữa đáp xuống phi trường Nội Bài, máy bay từ từ hạ độ cao; nhìn xuống quê hương, mà lòng tôi rộn lên bâng khuâng, xao xuyến bồi hồi. Kìa Nam Định – Thành Nam; những làng mạc trù phú, thành phố Dệt anh hùng! Kia dòng sông Hồng, sông Ninh, sông Đào đang chuyên chở phù sa, mở ra cửa bể bồi đắp cho đồng bằng châu thổ. Đi xe về đến cầu Đò Quan bắc qua sông Đào, đôi mắt đượm tình quê, tôi đăm đắm ngắm dòng sông thân thương, mến yêu và hồi tưởng nhớ lại thủa thiếu thời; tới đoạn bờ đê sông Hồng, tôi đứng lại nhìn bến sông xưa với bao kỷ niệm thời trường chuyên.

Hồng Hà – Con sông Cái và những dòng sông con: sông Ninh, sông Đào quê hương tôi; dù ở xa nơi chôn rau cắt rốn đất mẹ Thiên Trường, nhưng mãi mãi trong tôi là kỷ niệm – Ký ức thời tuổi thơ! Nó sẽ đi cùng tôi suốt những năm tháng của cuộc đời; và tôi sẽ ôn lại cho các thế hệ tương lai của gia đình về kỷ niệm những dòng sông quê yêu dấu!

Tác giả: Nguyễn Tiến Dương

Chú thích:
1) Phủ Thiên Trường (tức hương Tức Mạc) – Quê hương của vương triều Trần: Nhâm Tuất, năm thứ 8 (1262) vua Trần Thánh Tông đổi hương Tức Mạc làm phủ Thiên Trường; có cung Trùng Hoa, nơi ngự của các Thái thượng hoàng sau khi nhường ngôi.
2) Hào khí Đông A: trong bộ tự Hán Nôm, chữ A ghép với chữ Đông thành chữ Trần;
3) Làng khoa bảng, đất mỹ nhân: Làng Hành Thiện, nơi sinh ra nhiều vị đỗ đạt và các mỹ nữ cả xưa và nay. Vì vậy có câu: “Bắc Hà – Hành Thiện; Hoan, Diễn – Quỳnh Đôi” nghĩa là Nam Định có làng Hành Thiện, Nghệ An có làng Quỳnh Đôi danh giá. Hành Thiện là quê của cố Tổng bí thư Trường Chinh; làng 02 Hoa hậu Tiền phong là Thu Thủy và Diệu Hoa, Á hậu Thế giới người Việt 2007 là em Đặng Minh Thu.
4) Sông Ninh Cơ: “Đượm tình dòng nước Ninh Cơ – Câu thơ qua những con đò” và “Dòng Ninh Cơ sóng sánh, sóng sánh – Gọi câu thơ lóng lánh, lóng lánh”: những cánh đồng lúa được phù sa sông Ninh bồi đắp, trồng giống lúa tám xoan, cơm dẻo thơm và ngon nổi tiếng, nhất là khi ăn với thịt nấu đông.
5) Cửa Ba Lạt: nơi sông Hồng (Hồng Hà) đổ ra biển Đông, có Vườn Quốc gia Xuân Thủy, chỗ di trú của các loài chim phương Bắc tránh mùa Đông.
6) Thành Nam: Bắc Thành là địa danh gốc của Hà Nội, Thành Nội là của Huế, Thành Nam chính là tên gọi của thành cổ Nam Định từ thời vua Gia Long; tên gọi đó thể hiện trừu mến thân thương của thành phố dệt Nam Định anh hùng.
7, Kẹo Sìu châu: là một loại thực phẩm được chế biến bằng đường trắng nấu lên cho lạc, vừng vào sau khi nguội khô, cắt thành thanh. Ăn kẹo lạc và uống nước chè xanh: giòn, thơm và rất ngon. Nam Định còn là nơi là nơi xuất phát của món ẩm thực phở bò Việt Nam.

Загрузка...

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây